Yazar: ismail USTA

Zika Virüsü – Aedes Sivrisineği Nedir ?

Hamileler ve sık seyahat edenlerin risk altında olduğu Zika Virüsü nedir ? Bu virüsün bulaşmasına sebep olan Aedes Sivrisineği’nin İstanbul çevresinde görülmeye başlandığı bildirildi.

Aedes Sivrisineği Nerelerde Görülür ?

Aedes sivrisineği türü İstanbul çevresinde görülmeye başlandı. Zika virüsünün bulaşmasına neden olan ‘Aedes’ sivrisinekleriyle mücadele etme aşamasında ilaçlama faaliyetlerinin yeterli olmaması durumu tüm ülkenin gündeminde. Spesifik olarak dere kenarlarında görülme sıklığına sahip Aedes sivrisineklerine karşı ilaçlama yönteminin uzun vadede alınması gereken önlemler listesinde yeterli olmadığı ve başarılı olabilecek başka yöntemlerin de kullanılması gerektiği gözlenen bulgular arasındadır.

Aedes Türü Sivrisinekler Zika Virüsünü Bulaştırıyor

Aedes türü sivrisinekler, daha önceleri Asya ve Afrika’da yaygın olarak görülebilen sinek türleridir. Aedes sivrisinekleri, Zika virüsünü taşıyan ve bulaştırma riski yüksek olan sineklerdir. Dünya çapında araba lastiklerinin dolaşımının artmasıyla eş zamanlı olarak bu sivrisinek türü yayılmıştır. Çocuk Alerji, Göğüs Hastalıkları Uzmanı, Alerji ve Astım Derneği Başkanı Prof. Dr. Ahmet Akçay: ‘Özellikle dere kenarlarına yakın bölgelerde daha sık rastlanan Aedes sivrisineğinin ana belirtilerini gözlemlediğimizde; Aedes sivrisineğinin, çocuklar üzerinde sokma işleminden sonra normal sivrisineğe oranla daha büyük ve yara formunda belirtiler bıraktığı sonucunu görmekteyiz. Sivrisinek ısırığından sonra ısırılan bölgelerin kaşınması sonrası kalan izleri incelediğimizde ise normal sivrisinek izlerine oranla daha derin ve büyük formda olduğu rastladığımız bulgular arasındadır’ ifadelerini kullandı.

Aedes Sivrisinekleri Türkiye’de

Aedes türü sivrisinekler Doğu Karadeniz Bölgesi’nde, Artvin’den başlayarak Giresun sınırına kadar yerleşik bir popülasyona ev sahipliği yaptığı ve Batum’dan Kırım Yarımadası’na doğru yayılım gösterdiği belirlenmiştir. Aedes türü sivrisinekler virüs taşıma ve bulaş gösterme kapasitesi yüksek bir türdür. Prof. Dr. Ahmet Akçay: ‘Aedes sivrisinekleri yayılmacı bir türdür. Bu tür adaptasyon özelliği sayesinde artık yalnızca yaz aylarında değil; Mart ve Kasım ayları arasında da hayatta kalabilmekte ve hızlı gen aktarımı aracılığıyla soğuk aylarda da hayatta kalabilme yeteneğini geliştirebildiği saptanmıştır’ bilgisini verdi.

5-7 Yıl İçinde Orta Anadolu’yu Saracak!

Aedes albopictus türünün Türkiye’nin batısında İstanbul ve Trakya’dan, doğu tarafında ise Doğu Karadeniz Bölgesi’nde bulunan Giresun’a kadar yayılım gösterdiği görülmektedir. Batı tarafta Kocaeli ve Giresun arasında yayılım göstermiş olup olan bu vektörün 5-7 yıl içerisinde Orta Anadolu bölgesine kadar yayılım gösterebileceği yapılan tahminler arasındadır. Tek seferde 200’den daha fazla yumurta bırakabilen Aedes sivrisinek türü, spesifik olarak ağaç kovuklarında, ağaç kök noktalarında oluşan su birikintilerinin içlerinde, atık lastiklerin iç kısımlarında ve longozlarda üremektedir.

 İlaçlama Yöntemi Yeterli Değil

Yaz aylarında bunaltıcı sıcakların etkisiyle geceleri uyurken dahi camlar açık bırakılıyor. Geceleri daha sık görülebilen sivrisinekler için geceleri yapılan ilaçlamalar yeterli olamıyor. Aedes sivrisinek türünün gözlemlendiği yerlerde hava karardığı andan itibaren pencereler açılamıyor. Prof. Dr. Akçay, Aedes türü sivrisineklerin, iç ve dış mekanlarda, başlıca insanlar olmak üzere diğer canlılardan da gündüz saatlerinde kan emdiğini söyledi. Bu sivrisinek türünün tipik olarak kapalı yerlerde bekleyen ve gizlenen bir tür olup; en fazla 100 metrelik bir menzilde uçabildiğini açıklayan Prof. Dr. Akçay, Aedes türü sivrisinekleri yumurtalarını; bina çevrelerinde yer alan su depolarında, yağmur suyunu muhafaza edebilen araç lastiklerinin içlerinde, dekoratif havuzlarda, boş içecek ve yiyecek kaplarında, çatı katı veya saksı gibi yerlere bıraktığını açıkladı.

Aedes Isırığına Karşı Önlem

Aedes cinsi sivrisinekler, başlıca dış mekanlar olsa da hem iç hem dış alanlarda kan emen, saldırgan bir sivrisinek türüdür. Aeres türü sivrisinekler gündüz ve akşamüstü saatlerinde de aktiftir. Prof. Dr. Ahmet Akçay, Aedes sivrisinek ısırığının nasıl geçeceği konusunda spesifik bir bilgi bulunmadığını belirtmiştir. Ancak herhangi bir sivrisinek ısırığı için yapılan uygulamaların aynılarının uygulanabileceğinin altını çizdi ve ekledi: ‘Bunların dışında kökten çözüm odağından bakıldığında ilaçlama uzun vadeli ve net bir çözüm yolu değildir. Çok daha farklı çözüm yöntemlerinin birlikte kullanılması bizi esas sonuca götürür. İlk olarak bataklıkların kurutulması gerekir. Biyolojik yöntemlerin oluşması gerekiyor zira sivrisinek larvalarını yiyen balıklar hala var’ diye konuştu. (BSHA – Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

KPSS gündemini fırsata çevirmeye çalışan müfterilerle mahkemede hesaplaşacağız

Covid Açık Havada Maskesiz Bulaşır Mı ? Doç.Dr. Berna Kömürcüdoğlu, yeni varyantların açık havada da bulaşabildiğini, pazar yeri gibi kalabalık alanlarda ve toplu taşımalarda mutlaka maske kullanılması gerektiğini söyledi.

Korona Bitmedi !

Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD) Enfeksiyon Çalışma Grubu Başkanı Doç. Dr. Berna Kömürcüoğlu, önemli uyarılarda bulundu. Salgının 2,5. Yılına girerken korona hala daha bizi şaşırtmaya devam ediyor. Yeni varyantlarla hastalığın hafifleyeceği endemik bir hal alacağı ve yaz mevsiminin başında vaka sayılarındaki hızla azalma ile beraber, artık korona sorununun kalmadığı algısı bütün dünyaya hakim oldu. Hepimizin bildiği gibi ülkemizde ve dünyada da hem önlemler, maske, mesafe büyük ölçüde kaldırıldı ve bu an aynı zamanda da halkımıza da çok büyük bir rahatlama getirdi. Ama maalesef korona bitmedi, bitmiyor ve varyantlar geliştirerek hızlı bir şekilde yayılmaya devam ediyor ve en son gelişen BA.4, BA.5 varyantı da ana tip Covid-19’a ve Omicron’a göre çok daha fazla bulaştırıcı. Yani açık havada bile normal standart prosedüre göre çok daha kolay ve hızlı bir şekilde bulaşıyor. Hızlı bir şekilde bulaşması nedeniyle de salgının hızını, maalesef devam ediyor. Aynı zamanda da Avrupa’da da vaka sayıları Amerika’dan sonra dünyada en fazla görülen merkezlerden biri olması nedeniyle ve ülkemize de yakınlığı ve gerek turist, gerekse ulaşım yönünde çok kolay yayılması nedeniyle Avrupa’daki artan vaka sayıları da ülkemize yansıması olduğunu görüyoruz.

BA.4 – BA.5 Varyantları 

Maalesef yaz döneminde aslında son baharın başında bir vaka sayısındaki artış mevsim itibari ile hem de kapalı alanların daha fazla kullanılacak olması nedeniyle bekliyorduk. Ancak bu BA.4, BA.5 varyantı nedeniyle çok daha erken olarak bir yaz piki yaşıyoruz ve bu hızlı bulaşma nedeniyle açık alanlar da çok fazla korunaklı güvenli değil. Bunu özellikle vurgulamak gerekiyor.

Peki bu dönemden sonra ne yapılabilir?

Öncelikle yazın başlayan bu vaka artışlarının kışın kapalı alanların daha fazla kullanılması, havanın soğuması ile virüsün aktivitesinin biraz daha artması nedeniyle çok daha ciddi hastalık, hasta sayısındaki artışlara ve pike sebep olabilir. Bu nedenle yazdan itibaren önlemlerin alınması gerekiyor. Özellikle kapalı alanlarda maske, mesafe kurallarının tekrar konulması, önlemlerin alınması, uyarıların yapılması, açık alanda da özellikle Pazar yeri gibi çok kalabalık alanlarda, toplu taşımalarda mutlaka maske kullanmaya özen gösterilmesi gerekiyor. Bunlarla hastalığın açık havada da bulaşma olabiliyor, yakın temasta ve çok daha kolay standart korona virüs enfeksiyonuna karşı.

Çocukların Aşılanması

Bu aşamada aşılama da önem kazanıyor, özellikle okullar açılmadan önce 12 yaş altı nüfuzumuzu biz hiç aşılamadık. Dünyada pek çok ülke 12 yaş altını da aşıladı. Aşılama programında alınması özellikle okullardan çocuklardan evlere taşınan ve yine kolaylaşan virüs bulaşma önlemleri açısında çok önemli.

Aşılar Etkinliğini Kaybetti

Ayrıca ülkemizde aşılamanın ilk başladığından bu yana 2 seneye yakın bir süre geçti ve bu sürede ilk en başta olunan aşılar maalesef etkinliğini büyük ölçüde kaybettiler. Özellikle hatırlatıcı doz dediğimiz 3. Ve 4. Doz aşıların şuan Omicron’da özellikle riskli gruplara kabul ettiğimiz yaşlı, ek hastalığı olan kişilere mutlaka yapılmasını öneriyoruz ve kış başlamadan bu hatırlatıcı doz aşıların özellikle kampanya tarzında devletimiz tarafından yapılıp tekrar aşılamanın öneminin vurgulanması çok önemli çünkü ilk doz aşılardan sonra özellikle yaz başında önlemlerin kalkmasından sonra halkımıza genel anlamda Covid-19’un bittiğine ve aşıya gerek kalmadığına dair bir algı oluştu ve aşılama büyük oranda düştü. Genel anlamda koruyucu aşılama oranımız %30’un altına indi ve bu özellikle bulaşmanın hızla arttığı yeni varyantlarda toplumumuzu tekrar enfeksiyona açık bir hale almasına sebep oldu ve yeni varyantların bir miktar aşıdan kaçtığını da biliyoruz, bu nedenle insanlar tekrar tekrar antikordan kaçan yeni varyantlarla enfekte olabiliyorlar.

En Koruyucu Önlem Hala Aşı

Ama aşı hala daha çok koruyucu ve aşılı olan kişilerde ağır hastalık ve ölüm oranları çok düşük. Yani aşılar bizi buna karşı koruyor. Hastalığı tamamen geçirmememize neden olmuyor. Hastalığı olmamıza engel olmuyor ama hastalığı hafif ayaktan basit bir grip, üst solunum yolu enfeksiyonu gibi geçirmemize sebep oluyor. Ağır ve ölümcül korona enfeksiyonuna karşı koruyor. Şuan elimizde olan hala daha en etkili koruyucu önlem aşılama, hem maske ve mesafe kuralına dikkat edilmesi. artık biz virüsün nasıl bulaştığını da daha iyi biliyoruz ama maalesef virüs de daha hızlı, daha kolay bulaşarak enfektivitesini arttırıyor. Bu nedenle kış başında yine önlemlerimizi alarak, kendimizi koruyarak, aşımızı yaptırarak kışa hazırlanmamız en doğrusu olacaktır. (BSHA – Bilim ve Sağlık Haber Ajansı)

Aile Hekimleri Yaşlı İhmali – İstismarı Araştırması. “Hekimlerin Yaşlı İhmal ve İstismarı Konusundaki Farkındalığına Yönelik Kısa Bir Değerlendirme” isimli araştırma Türk Tabipler Birliği Sürekli Tıp Dergisi’nde (STED) yayınlandı. Aile Hekimlerinin katılımıyla yapılan araştırmanın sonuç bölümünde, “Hekimlerin mümkün olduğu kadar, hastalarını kapsamlı olarak değerlendirmeleri gerekiyor” vurgusu yapıldı.

Sağlık çalışanları arasında hekimler özellikle erken tanı ve tedavi açısından önemli rol ve sorumluluğa sahip olduğunun ifade edildiği araştırmada, “Bu sorumluluk bütün hekimler içindir, ancak birinci basamakta ayaktan koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerini sunan aile hekimleri özel bir yere sahiptir. Aile hekimlerinin bu sorumluluklarını yerine getirebilmeleri için konuyla ilgili farkındalık düzeylerinin yeterli olması gerekmektedir. Oysa, hekimlerin istismarı tanıyabilmeleri açısından rutin bir eğitim almamaları nedeniyle farkındalıklarının yeterli olmadığı belirtilmektedir” denildi.

Hekimler Mümkün Olduğu Kadar Hastalarını Değerlendirmeli

“Bir risk grubunu oluşturan yaşlılara yönelik olarak; öncelikle toplumda ve sağlık profesyonellerinde ileri yaştaki kişilerin çoklu sorunları olabileceği, bunların sadece fiziksel değil, psikolojik, sosyal ve ekonomik boyutlarının da göz ardı edilmemesi gerektiği bilincinin oluşturulması gerekir” denilen çalışmanın sonuç bölümünde, şu ifadeler yer aldı, ” Hekimlerin mümkün olduğu kadar, hastalarını kapsamlı olarak değerlendirmeleri, hasta ile baş başa görüşme yaparak görüşmede olası fiziksel şiddet veya ihmalle ilişkili direkt sorular sormaları, hastanın sosyal çevresine dahil olan kişileri belgelemeleri, istismardan sorumlu olduğu düşünülen kişiyi incelemeleri, bu kişi ile de görüşmeleri hem olası sorunları önleyecek, hem yaşlının korunduğu ve gözetildiği algısını pekiştirecek hem de bu konudaki farkındalığın artmasına destek olarak bir tür caydırıcılık sağlayacaktır”

Yaşlı İhmali/İstismarı Hakkında Ne Yapılmalı?

Araştırmada şu bölümler yer aldı, “Yaşlı istismarı konusunda gerek ülkeler içinde ve gerekse ülkeler arasında karşılaştırmalı çalışmalar yürütmede kavramsal ve metodolojik zorluklar vardır. Bu açıdan öncelikli gereksinim ülke içindeki değerleri yansıtarak yaşlılara karşı bu tür olumsuzlukların ortak bir tanımının oluşturulmasıdır. Farkındalığın geliştirilmesi için de sistematik ve uygulanabilir önerilerin önemi bulunmaktadır. Aile hekimlerinin görüşlerini yansıtan bu çalışmanın özellikle farkındalık eksikliğinin giderilmesine katkı sunacağı düşünülmektedir. Hekimler, fiziksel belirtiler olduğunda, sosyal belirtilere göre daha fazla ihmal ve istismarı düşünmektedirler. Bu durum, hekimlik uygulamaları sırasında daha somut olan belirtileri fark etmenin görece kolaylığı nedeniyle olabilir. Bununla birlikte, ihmal/istismar konusundaki bilgi ve farkındalık eksikliğinin giderilmesine ihtiyaç vardır. Yapılan eğitimlerin bu doğrultuda katkısı olduğu ifade edilmektedir. Örneğin, stajyerlere yönelik olarak gerçekleştirilen 3 aylık bir eğitim sonrasında stajyerlerin istismar konusundaki farkındalıklarının ve bilgilerinin artması sağlanmış. Bununla birlikte araştırmacılara göre; doktorların davranışlarını değiştirmenin öncelikle iletişim becerilerine odaklanarak daha karmaşık bir müdahale gerektirebileceği varsayılmaktadır. Uygulanan yerel stratejilerden bağımsız olarak, yaşlı istismarı vakaları ancak dünya çapındaki nüfusun yaşlanması göz önüne alındığında artacak ve bu da onu küresel öneme sahip bir halk sağlığı sorunu haline getirecektir. Şu anda en acil ihtiyacın yüksek kaliteli yöntemler kullanan geniş çapta genişletilmiş bir araştırma tabanı oluşturulması olduğu hatırlatılmaktadır”

Daha Fazla Bilgi İçin